Yaprak buz nedir, nerede kullanılır? Balıkçılıktan beton soğutmaya

Yaprak buz nedir?

Yaprak buz, içi soğutulan döner bir silindirin (evaporatörün) yüzeyinde ince bir tabaka hâlinde donan suyun, bıçakla kazınarak dökülmesiyle elde edilen buzdur. Makineden 1,5 – 2,2 mm kalınlığında, düzensiz pullar hâlinde çıkar.

Yaprak buzu diğer buz tiplerinden ayıran üç özellik vardır:

• Kurudur: Üzerinde serbest su yok denecek kadar azdır. Topaklanmaz, kürekle kolayca dağıtılır ve hazneden helezonla taşınabilir.
• Hızlı soğutur: İnce ve geniş yüzeyli olduğu için ürünün etrafını hava boşluğu bırakmadan sarar. Temas yüzeyi büyük olduğundan ısıyı çok çabuk çeker.
• Ürüne zarar vermez: Keskin köşeli, ağır parçaları olmadığı için balığı, eti ya da sebzeyi ezmez, yaralamaz.

Balıkçılıkta yaprak buz kullanımı

Balık, sudan çıktığı andan itibaren bozulmaya başlar ve bu süreç sıcaklıkla hızlanır. Tazeliği korumak için balığın mümkün olan en kısa sürede 0 °C’ye yakın bir sıcaklığa indirilmesi gerekir. Yaprak buz balığı her yönden sardığı için bu işin en pratik yöntemidir.

• Teknede: Balık avın hemen ardından buzlanır. Güverteye kurulan yaprak buz makinesi, limana dönüşü beklemeden taze buz üretir.
• Kasada ve taşımada: Kasanın dibine buz, üstüne balık, en üste yine buz konur. Kat kat dizilen buz, balığı yolculuk boyunca soğuk tutar.
• Balık halinde ve tezgâhta: Teşhir tezgâhındaki buz yatağı hem balığı korur hem de görsel olarak tazelik hissi verir.
• Balık çiftliklerinde: Hasattan hemen sonra yapılan hızlı soğutma, ürünün raf ömrünü uzatır.

Sahadan birkaç örnek: Konya ve Karaman’daki balıkçılara günlük 500 kg, Fethiye balık haline hazneli 300 kg, Dikili’de bir balıkçı gemisine 500 kg ve Fethiye’deki bir alabalık tesisine günlük 1 ton kapasiteli yaprak buz makinelerimizi kurduk.

Beton soğutmada yaprak buz

Sıcak havada dökülen betonda taze beton sıcaklığı yükselir. Bu durumda priz hızlanır, işlenebilirlik düşer ve çatlak riski artar. Bu yüzden yaz aylarında, özellikle büyük hacimli dökümlerde, şartnamelerde taze beton sıcaklığı için bir üst sınır verilir.

Beton sıcaklığını düşürmenin en etkili yollarından biri, karışım suyunun bir kısmı yerine buz kullanmaktır. Buz erirken çevresinden ısı çeker: 1 kg buzun erimesi yaklaşık 80 kcal (334 kJ) ısı çeker. Bu, aynı miktarda soğuk suyun sağlayabileceğinden çok daha fazla soğutma demektir.

Burada yaprak buzun avantajı inceliğidir. Mikserdeki karışım süresi içinde tamamen erir, betonun içinde buz parçası kalmaz. Beton santrallerinde genellikle yaprak buz makinesi, bir buz deposu ve buzu tartıp miksere taşıyan helezon ya da konveyör birlikte kurulur.

Fırıncılık ve gıda işlemede

Hamur yoğurulurken sürtünme hamuru ısıtır. Hamur suyunun bir kısmı yerine yaprak buz kullanıldığında hamur sıcaklığı kontrol altında tutulur ve mayalanma daha düzenli ilerler. Aynı mantık şarküteride kıyma ve sucuk karışımlarında da geçerlidir.

Yaprak buz ayrıca tavuk ve et işleme hatlarında, sebze ve meyvenin hasat sonrası soğutulmasında ve kimya ile boya üretimi gibi sıcaklık kontrolü gereken proseslerde kullanılır.

Yaprak buz mu, küp buz mu?

İki buz tipi farklı işler için tasarlanmıştır. Kısaca karşılaştırmak gerekirse:

İşletmeniz içecek servisi yapıyorsa küp buz makinelerimize göz atın. Ürün soğutmanız gerekiyorsa doğru tercih yaprak buzdur.

Doğru kapasiteyi nasıl seçersiniz?

• Günlük buz ihtiyacı: Günde ne kadar ürün soğutacağınızı ve en sıcak aylardaki en yüksek ihtiyacı hesaba katın.
• Depolama: Küçük işletmeler için hazneli modeller yeterlidir. Büyük kapasitelerde makine bir soğuk odanın üzerine kurulur ve buz doğrudan odaya dökülür.
• Kurulum yeri: Ortam sıcaklığına ve havalandırmaya göre hava ya da su soğutmalı kondenser seçilir. Teknelerde ve uzak sahalarda kompakt çözümler tercih edilir.

Yaprak buz makinelerimiz FL3 (günde 300 kg) modelinden FL100 (günde 10 ton) modeline kadar uzanıyor. Bütün modelleri ve teknik özellikleri yaprak buz makineleri sayfamızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yaprak buz nasıl saklanır?

Yalıtımlı bir haznede ya da soğuk odada saklanan yaprak buz topaklanmadan uzun süre kullanılabilir kalır. Ortam sıcaklığı arttıkça erime ve topaklanma hızlanır.

Yaprak buz içeceklerde kullanılır mı?

İçme suyundan üretilen yaprak buz gıdayla temas edebilir, ancak çok hızlı eridiği için içecek servisine uygun değildir. İçecekler için küp buz tercih edilir.

Kurulum ve servis kim tarafından yapılıyor?

Makinelerimizi İzmir Menderes’teki tesisimizde üretiyoruz. Kurulumu ve satış sonrası servisi de kendi ekibimizle yapıyoruz.